FRANZ KAFKA- DÖNÜŞÜM (OCAK AYI OKUMALARIM)

Yazarı	Franz Kafka
Orijinal ismi	Die Verwandlung
Ülke	Avusturya-Macaristan
Özgün dili	Almanca
Türü	Novella

Altı çizilen yerler:

*Kafka’nın Die Verwandlung başlıklı anlatısı bizde hep ‘Değişim’ adıyla çevrildi ve öyle bilindi. Oysa Almanca’da Die Verwandlung, bir değişimden çok daha köktenci bir olguyu, tümüyle değişip başkalaşmayı dile getiren bir sözcüktür; burada gerçekleşen bir değişim değil bir dönüşüm’dür, anlatıda Gregor Samsa, insanlıktan çıkıp bir böceğe dönüşür. Bu nedenle, yeni çeviride yapıtın özgün adı olan Dönüşüm’ü kullanmayı yeğledik.

…-artık aramızda olmayan biri. Yazar ve çevirmen Tezer Özlü, Türkiye’de Kafka’yı çok iyi bilen ender insanlardandı. Yaşasaydı, ona ilişkin değişik çeviri tasarıları vardı; ayrıca ortak bir çalışmayı da ayrıntılı biçimde planlamıştık. Bundan bağımsız olarak, en son görüşmemizde bile benden Kafka çevirileri yapmamı ısrarla istemişti.

Karakterler

Gregor Samsa öykünün ana karakteridir. Ailesinin geçimi için gezici bir pazarlamacı olarak ağır bir şekilde çalışmaktadır. Bir sabah büyük bir böcek olarak uyanır.

Grete, Gregor'un küçük kız kardeşi ve dönüşümden sonra bakıcısıdır. Başlarda Grete ve Gregor'un iyi bir ilişkisi vardır ancak zamanla bu ilişki azalır. En başta onu beslemek ve odasını temizlemek için Grete gönüllü olsa da öykü ilerledikçe daha sabırsız olup, inadına ve kasıtlı bir biçimde odaya pis yemekler getirir. Keman çalar ve konservatuvara gitme hayalleri kurar. Gregor da, bu hayali gerçekleştirmek için çalışmaktaydı ve Noel arifesinde bunu açıklayacaktı.

DÖNÜŞÜM - FRANZ KAFKA (OCAK AYI OKUMALARIM)

Franz Kafka'nın 1915 yılında yayımlanan Dönüşüm adlı anlatısı, yazarın anlatım sanatının gerçek anlamda doruklarına varmış olduğu bir yapıtıdır. Küçük burjuva çevrelerindeki tiksindirici aile ilişkilerini en ince ayrıntılarına kadar irdeleyen anlatı, aynı zamanda genelde toplumun kalıplaşmış, işlevini çoktan yitirmiş akışına bilinç düzeyinde başkaldıran bireyin tragedyasını çarpıcı biçimde dile getirir. Gregor Samsa'nın başkalaşması, bir böceğe dönüşmesi, salt bir çarkın kaskatı dişlisi, eleştirmeyen, ama yalnızca boyun eğen bir toplum teki olmaktan çıkma anlamını taşır; böylece böcekleşen'in yazgısı, elbet toplumca dışlanmaktır. Kafka'nın en kalıcı yapıtları arasında yer alan ve Nobel ödülü sahibi Elias Canetti'nin "en yetkin düzeydeki anlatım sanatının tipik örneği" diye nitelendirdiği Dönüşüm'ü, Ahmet Cemal'in kaleminden yeni bir çeviriyle sunuyoruz.